Historia biblioteki publicznej w Krośnie

Biblioteka publiczna w Krośnie została utworzona w 1947 roku jako placówka powiatowa. W dniu 7 stycznia 1947 roku powołano Bronisławę Mercik na stanowisko kierownika, a pierwszego wpisu do inwentarza dokonano 14 stycznia. Podobnie jak wiele innych placówek bibliotecznych tworzonych na

Error. Page cannot be displayed. Please contact your service provider for more details. (24)

mocy Dekretu o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi z 1946 roku, w pierwszym okresie działalności, tj. w latach 40. i 50. spełniała podstawowe zadanie, jakim było upowszechnianie czytelnictwa wśród najszerszych rzesz społeczeństwa, wyrabianie nawyków czytania i zainteresowań książką. Przyszło to tym łatwiej, że Krosno posiadało bogate tradycje oświatowe w okresie przed II wojną światową. Istniała tu biblioteka Towarzystwa Szkoły Ludowej, a w okolicznych miejscowościach (Białobrzegi, Suchodół) funkcjonowały czytelnie ludowe i biblioteki wiejskie, gdzie koncentrowało się życie kulturalne mieszkańców.

Oficjalne otwarcie placówki dla czytelników nastąpiło w pierwszym kwartale 1948 roku. Biblioteka posiadała wówczas 2.377 książek, 820 czytelników i obsługiwała 28 punktów bibliotecznych na terenie powiatu krośnieńskiego. Swoją siedzibę miała najpierw w Rynku nr 8, a później przy ul. Staszica 1. Jej pracą kierowały kolejno: Izabela Gonet i Maria Jaskot (do 1955 roku).

W styczniu 1948 roku władze Krosna podjęły starania o utworzenie odrębnej placówki dla mieszkańców miasta. Powołano Miejski Komitet Biblioteczny z przewodniczącym Jerzym Krzyżanowskim, który już w marcu uzyskał dwuizbowy lokal o powierzchni 96 m2 w Rynku pod numerem 14, a organizację biblioteki powierzono Romanowi Filipowiczowi, znanemu w mieście bibliofilowi. Księgozbiór biblioteki miejskiej powstawał z darów społecznych, zakupów w wydawnictwach „Książka”, „Wiedza”, „Czytelnik” oraz książek przekazanych przez Naczelną Dyrekcję Bibliotek Ministerstwa Oświaty. Uroczyste otwarcie Biblioteki Miejskiej wraz z Czytelnią nastąpiło 15 stycznia 1949 r. Na etacie bibliotekarza z przygotowaniem zawodowym pracował Józef Panek. Społeczny organizator placówki Roman Filipowicz zmarł w marcu 1949 roku.

W 1954 roku połączono bibliotekę powiatową z biblioteką miejską (w oparciu o pismo Ministerstwa Kultury z dn. 14 lipca i uchwałę Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Krośnie). W strukturze Powiatowej i Miejskiej Biblioteki wyodrębniono: Dział Instrukcyjno-Metodyczny, który podlegał bezpośrednio kierownikowi placówki, Dział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów oraz Dział Udostępniania Zbiorów (z wypożyczalnią dla dorosłych, wydzielonym księgozbiorem dla dzieci, czytelnią i komórką informacyjną). Biblioteką kierował Józef Panek (l. 1955-1960). PiMBP nadzorowała w owym czasie 9 bibliotek gromadzkich i 72 punkty biblioteczne w powiecie krośnieńskim, w tym 3 w dzielnicach rolniczych Krosna.

W 1961 roku Biblioteka przeprowadziła się do 4-izbowego pomieszczenia w budynku przy ul. Staszica 4, gdzie w rok później otworzyła oddział dla dzieci. W latach 60. biblioteki osiedlowe w Polance i Suchodole zostały przekształcone w filie Powiatowej i Miejskiej Biblioteki w Krośnie. Mimo braku pomieszczeń o wystarczającej powierzchni biblioteka prowadziła ożywioną działalność kulturalno-oświatową. W szkołach, świetlicach i domach kultury organizowała imprezy dla dzieci, a także liczne spotkania z pisarzami dla młodzieży i dorosłych.

W lutym 1972 roku z budynku przy ul. Staszica 4 przeniesiono do wykupionej prywatnej nieruchomości przy ul. Wielkiego Proletariatu 6 (obecnie Grodzka) Dział Udostępniania Zbiorów, Dział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów, Dział Organizacyjno-Administracyjny i Księgowość. Tu również wydzielono pomieszczenie dla czytelni. Dział Instrukcyjno-Metodyczny pozostał przy ul. Staszica 1, a Oddział dla Dzieci zajął parterowy budynek przy ul. Ordynackiej 8.

W dniu 20 maja 1971 r., na osiedlu Tysiąclecia otwarto Filię nr 4, którą usytuowano tymczasowo w budynku administracji osiedla przy ul. Janka Krasickiego (obecnie Magurów), a w 1975 roku przeniesiono do pawilonu usługowego przy ul. Krakowskiej 124, gdzie mieści się do dziś. Od 1974 roku działała również biblioteka publiczna w dzielnicy Białobrzegi, którą PiMBP przejęła jako Filię nr 5 w marcu 1975 roku.

27 sierpnia 1975 r. decyzją Wojewody Krośnieńskiego Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna uzyskała status biblioteki wojewódzkiej, a wraz z nim nadzór merytoryczny nad siecią bibliotek w dawnych powiatach: bieszczadzkim, brzozowskim, jasielskim, krośnieńskim i sanockim oraz zadanie koordynacji działalności kulturalno-oświatowej w bibliotekach publicznych województwa krośnieńskiego. Na dyrektora placówki powołano Mariana Terleckiego, kierownika biblioteki od 1965 roku, a na zastępcę Teresę Maj. Lata 1975-78 to okres zmian w Bibliotece: etatowe wzmocnienie Działu Instrukcyjno-Metodycznego (11 instruktorów), utworzenie Działu Informacyjno-Bibliograficznego (1978 r.), wydłużenie czasu otwarcia wypożyczalni i czytelni, wprowadzenie kopertowego systemu rejestracji wypożyczeń. Biblioteka organizowała liczne imprezy kulturalne, sesje popularnonaukowe, konferencje czytelnicze i liczne spotkania z pisarzami. W 1977 roku Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krośnie posiadała 4 filie w mieście oraz 4 punkty i zatrudniała 41 pracowników.

W 1981 roku przeniesiono z ul. Ordynackiej do pomieszczenia o powierzchni 129 m2 przy ul. Mickiewicza 15 Oddział dla Dzieci. Były tam warunki do otwarcia czytelni z 16 miejscami. W tym samym budynku otwarto Filię nr 6 dla dorosłych. W rezultacie przejęcia księgozbiorów bibliotek związkowych utworzono w 1983 roku kolejne filie biblioteczne: Filię nr 3 przy ul. Marksa (obecnie Paderewskiego) i Filię nr 7 w Turaszówce. Od 1985 r. uruchomiono bibliotekę objazdową (bibliobus), który obsługiwał 8 tras wiejskich dawnego powiatu jasielskiego i krośnieńskiego, ale ze względów ekonomicznych funkcjonował tylko do 1991 roku.

Ważnym wydarzeniem w historii Biblioteki był rok 1987, kiedy nastąpiła przeprowadzka do pawilonu usługowego przy ul. Wojska Polskiego 41. Na powierzchni 1.084 m2 znalazły pomieszczenie wszystkie działy Biblioteki, w tym wypożyczalnia z wolnym dostępem do półek i czytelnia z 15 miejscami dla czytelników. W rok później (listopad 1988 r.) otwarto tu również Dział Zbiorów Audiowizualnych z książką mówioną, przeznaczony do obsługi niewidomych i niedowidzących oraz Filię nr 8, którą usytuowano w wyremontowanym lokalu przy ul. Mickiewicza 15 (dzisiejsze osiedle ks. Markiewicza).

W 1990 roku w związku z wejściem w życie reformy samorządowej Biblioteka Wojewódzka w Krośnie była zmuszona ograniczyć nadzór merytoryczny nad siecią bibliotek w województwie (m.in. zlikwidowano centralny zakup książek i wprowadzono tzw. konsultacje przywarsztatowe celem zapobiegania likwidacji i łączeniu bibliotek). Na stanowisku dyrektora placówki w wyniku konkursu Mariana Terleckiego zastąpiła Teresa Leśniak (1994 r.), w rok później powołano zastępcę - Bogusławę Bęben.

Lata 90. to dla Biblioteki okres aktywności w wielu obszarach. Dokonano remontów i modernizacji placówek w mieście (Filia nr 4 i Filia nr 8), w 1997 roku przeniesiono z ul. Waryńskiego (obecnie Pużaka) do budynku Przedszkola Miejskiego nr 8 Filię nr 3, nawiązano współpracę z bibliotekami w Euroregionie Karpackim (konferencja w Iwoniczu-Zdroju, 1996), rozpoczęto publikację „Krośnieńskich Zeszytów Bibliotecznych” (od roku 1997 do dziś ukazało się 25 numerów).

W marcu 1999 roku Biblioteka w Krośnie uchwałą Rady Miasta została przejęta przez samorząd i zmieniła nazwę na Krośnieńska Biblioteka Publiczna. Zlikwidowano Dział Instrukcyjno-Metodyczny, przyjęto nowy statut, regulamin organizacyjny i zmieniono strukturę organizacyjną placówki. Natomiast od 1 grudnia 2003 roku KBP pełni również funkcje biblioteki powiatowej dla bibliotek gminnych powiatu ziemskiego.

W marcu 2004 znacznie zwiększyła się powierzchnia Biblioteki - na drugim piętrze budynku przy ul. Wojska Polskiego 41 oddano do użytku pomieszczenia o łącznej powierzchni użytkowej 388 m2, w których zlokalizowano Czytelnię Główną, Dział Informacyjno-Regionalny oraz Salonik Artystyczny - miejsca aktywnie promującego literaturę i sztukę w ramach cykli Środy Artystyczne i Literackie, poprzez systematyczną organizację spotkań autorskich i wernisaży lokalnych i regionalnych artystów oraz różnego rodzaju formy działalności kulturalno-edukacyjnej (warsztatów, konferencji), a także spotkań integrujących środowisko lokalne, w tym członków organizacji i stowarzyszeń.

W 1995 roku rozpoczęto proces komputeryzacji placówki, którego pierwszy etap zakończono w 2000 roku uruchomieniem komputerowego systemu rejestracji czytelników i wypożyczeń w Wypożyczalni Głównej. W 2002 roku w miejsce zlikwidowanej przy ul. Ordynackiej 8 Czytelni dla Dzieci przeniesiono Dział Zbiorów Audiowizualnych.

Od 2004 roku jako odrębny dział w funkcjonuje również Czytelnia Internetowa w Bibliotece Głównej. W ostatnich latach, głównie dzięki dotacjom pozyskanych z Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego MECENAT, wszystkie filie wyposażone zostały w sprzęt komputerowy z bezpłatnym dostępem do Internetu. Obecnie wszystkie agendy posiadają również oprogramowanie umożliwiające zdalną pracę na jednej bazie danych z międzynarodowym formatem danych MARC 21. Na koniec 2009 roku Biblioteka posiadała 80 stanowisk komputerowych z dostępem do Internteu.

Rok 2009 to okres istotnych zmian w strukturze organizacyjnej Biblioteki. Oddział dla Dzieci, zlokalizowany przy ul. Ordynackiej 8, przeniesiono do Biblioteki Głównej w miejsce Filii nr 8, przeniesionej tu wcześniej z ul. Mickiewicza 15, natomiast Dział Zbiorów Audiowizualnych przekształcono w Filię nr 6 - Centrum Multimedialne i wyposażono w profesjonalny sprzęt umożliwiający korzystanie zarówno z druków tradycyjnych, jak i sprzętu komputerowego oraz Internetu osobom niewidomym i słabo widzącym. Tutaj zlokalizowany również największy w regionie zbiór książki mówionej. Swoją siedzibę zmieniła również Filia nr 3, przenosząc się do lokalu przy ul. Witosa 1e.

W 2010 roku minęło blisko 15 lat od kiedy Krośnieńska Biblioteka Publiczna podejmuje aktywne działania na rzecz współpracy pomiędzy bibliotekami Euroregionu Karpackiego. Biblioteka może poszczycić się znaczącymi osiągnięciami w dziedzinie współpracy pomiędzy bibliotekami publicznymi Lwowa, Svidnika, Prešova, Miszkolca, Egeru i Nyiregyházy. Liczne, wspólnie organizowane konferencje i projekty (m.in. w 2005 r. przy dofinansowaniu Fundacji Karpackiej realizowano polsko-słowacki projekt „Miejsca od innych droższe”, a w maju 2006 r. w Krośnie odbyła się  międzynarodowa konferencja „Animacja czytelnicza w bibliotekach dziecięcych w Euroregionie Karpackim - perspektywy współpracy”).

W 2007 roku we współpracy z Podduklanską Kniżnicą w Svidniku, KBP opracowała i wydała dwujęzyczną publikację „Krosno-Svidnik : wydawnictwa pogranicza 2000-2006” oraz przygotowała wystawę wydawnictw pogranicza zaprezentowaną w Krośnie podczas Targów Euroregionalnych „Kontakt” w maju oraz podczas Dni Svidnika na Słowacji w czerwcu. Podjęte działania zrealizowano w ramach projektu „Krosno - niepowtarzalne miasto w wyjątkowym miejscu” z Programu Interreg III A Polska - Republika Słowacka. Z kolei w 2008 roku wspólnie z Obwodową Biblioteką dla Dzieci we Lwowie zrealizowano konferencję pod nazwą „Literatura ponad granicami” w ramach Programu „Promocja czytelnictwa” ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Krośnieńska Biblioteka od kilku lat podejmuje skuteczne działania w celu pozyskania pozabudżetowych środków finansowych, umożliwiających rozszerzenie jej działalności, zarówno pod względem działań merytorycznych, jak i rozwoju infrastruktury technicznej. O skuteczności tych działań świadczą realizowane w ostatnich latach projekty w ramach Programów Operacyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego takie jak: Inspiracje Literackie - Krośnieńskie Spotkania z Literaturą Współczesną, Magiczne podróże po literaturze, Biblioteka w sieci - wdrożenie nowoczesnego systemu informatycznego wraz z elektronicznym zabezpieczeniem zbiorów, W przestrzeniach literatury, Z książka w roli głównej - animacja czytelnictwa dziecięcego 2008, Biblioteka nowoczesnym centrum informacji i promocji czytelnictwa: w 2009 roku Rozbudowa i digitalizacja regionalnych zasobów informacyjnych Krośnieńskiej Biblioteki Publicznej, w ramach którego zakupiono sprzęt do digitalizacji zbiorów, sprzęt komputerowy oraz oprogramowanie dLibra, umożliwiające tworzenie biblioteki cyfrowej. W tym samy roku zrealizowano ze środków MKiDN adresowany do dzieci projekt z zakresu edukacji teatralnej Teatr, teksty i preteksty... oraz promujący czytelnictwo Krośnieński Kalejdoskop Literacki. Rok 2010 to okres realizacji dwóch projektów z Programu MKiDN „Wydarzenia artystyczne. Priorytet 4: Literatura” Literacko-Artystyczna Akademia Słowa oraz Interakcje Literackie - promocja literatury najnowszej”. Biblioteka współuczestniczy również w realizacji projektów miejskich. W wyniku realizowanych zadań Biblioteka gości najbardziej znanych twórców, z kraju i z zagranicy.

Łączna wartość zadań realizowanych przez Krośnieńską Biblioteką w ramach pozyskanych dotacji wyniosła w latach 2007-2010 wyniosła ponad 1 mln zł.

Uruchomiona w 2009 roku Krośnieńska Biblioteka Cyfrowa oraz Baza Informacji Regionalnej to kolejny krok w rozszerzeniu oferty i usług Biblioteki oraz aktywizacji społeczności lokalnej do systematycznego wykorzystywania zasobów informacyjnych, w tym dziedzictwa kulturowego regionu w formie cyfrowej.

Biblioteka systematycznie włącza się również do realizacji imprez kulturalnych o zasięgu miejskim (Jarmark Krośnieński, Krośnieńskie Dni Rodziny, Ferie Zimowe, Lato w Mieście, Targi Euroregionalne) i międzynarodowym (Dni Kultury Węgierskiej, Karpackie Klimaty), a także działań ogólnopolskich promujących literaturę i czytelnictwo jak Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich czy Ogólnopolski Tydzień Bibliotek.

Od 1999 roku pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Krosna i Starosty Powiatu Krośnieńskiego realizowany jest Krośnieński Konkurs Literacki z udziałem dzieci i młodzieży z województwa podkarpackiego.

Od 2007 roku w Bibliotece działa Dyskusyjny Klub Książki, w ramach którego odbywają się systematyczne spotkania poświęcone wybranym utworom literatury polskiej i światowej, a od 2009 roku również Klub Miłośników Filmu i Klub Podróżnika.

O Krośnieńskiej Bibliotece i jej działaniach często informują media, co obok licznych własnych wydawnictw promocyjnych (informatory o imprezach kulturalnych, katalogi wystaw, foldery, zaproszenia) i systematycznie aktualizowanego serwisu internetowego stanowi istotną promocję placówki.

Jej działalność jest doceniana również przez władze oraz szacowne gremia bibliotekarskie w kraju, czego wyrazem są prestiżowe liczne nagrody: m.in. KBP została uhonorowana w 2003 roku medalem Bibliotheca Magna Perennisque, w 2008 r. pierwszą nagrodę za najlepiej przeprowadzony Tydzień Bibliotek w województwie podkarpackim, I nagrodą w Polsce za najlepiej przeprowadzony Tydzień Bibliotek w konkursie SBP w 2009 roku oraz wyróżnieniem specjalnym w konkursie Mistrz Promocji Czytelnictwa 2009 dla laureatów poprzednich edycji konkursu za utrzymanie wysokiego poziomu popularyzacji książek i czytelnictwa (KBP była laureatem tego konkursu w 2007).

Biblioteka jest postrzegana jako prężna placówka kultury w regionie. Odnoszone sukcesy to efekt wieloletniej, systematycznej pracy na rzecz społeczności lokalnej, efektywnej współpracy z samorządami lokalnymi i aktywności w zakresie podejmowania nowych wyzwań.

Na koniec 2013 roku Biblioteka posiadała 7 filii na terenie miasta liczącego 47.140 mieszkańców, 273.274 woluminy książek, 108 tytułów czasopism bieżących, 51.000 jednostek zbiorów specjalnych, 17.060 czytelników w wypożyczalniach.

Osiągane wyniki sytuują Bibliotekę wśród bardziej aktywnych i kreatywnych bibliotek publicznych w regionie i kraju, o czym świadczą m. in. wysokie wskaźniki czytelnictwa: ponad 37,6% mieszkańców miasta to użytkownicy KBP, liczba wypożyczeń na 100 mieszkańców to 1.026 wol.

Więcej informacji o historii Krośnieńskiej Biblioteki w publikacji Biblioteki Publicznej w Krośnie 60 lat przed jutrem, Krosno 2007.

Poprawiono: piątek, 13, listopad 2015 13:26

Polecane nowości

zapytaj-bibliotekarza

jak-zostac-czytelnikiem

zaproponuj-do-zbiorow

Newsletter



Kalendarz wydarzeń

Czerwiec 2017
P W Ś C P S N
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2
Początek strony